คำถาม “คำกล่าว « ลาอิลาฮะ อิลลัลลอฮ์ » ครอบคลุมถึงเตาฮีดทุกประเภทอย่างไรครับ ?
คำตอบ ท่านเชคอัลอุซัยมีน – ร่อฮิม่าฮุ้ลลอฮ์ กล่าวว่า
“คำกล่าว(ลาอิลาฮะอิ้ลลั้ลลอฮ์)นี้ครอบคลุมถึงเตาฮีดทุกประเภทอย่างครบถ้วน ไม่ว่าจะด้วยนัยของหมายบางส่วนที่อยู่ภายในความหมายนั้นโดยตรง (التضمّن) หรือนัยที่บ่งถึงความหมายหนึ่งที่มีผลจำเป็นต้องตามมา – แม้จะไม่ได้ถูกกล่าวถึงโดยตรงก็ตาม – (الالتزام)
ทั้งนี้ เมื่อบุคคลกล่าวว่า : «أشهد لا إله إلا الله » “ข้าพเจ้าขอปฏิญาณว่า ไม่มีพระเจ้าที่คู่ควรแก่การเคารพสักการะโดยแท้จริงนอกจากอัลลอฮ์”
ความหมายแรกที่ปรากฏในความเข้าใจโดยตรงก็คือ เตาฮีดอัลอุลูฮียะฮ์ หรือ การให้เอกภาพแก่อัลลอฮ์ในด้านการเคารพภักดี
อย่างไรก็ตาม เตาฮีดอัลอุลูฮียะฮ์ (เตาฮีดด้านการเคารพภักดี) นี้ย่อมครอบคลุมถึงเตาฮีดอัรรุบูบียะฮ์ (เตาฮีดด้านการบริหารจัดการ สรรสร้างของอัลลอฮ์) ด้วย ; เนื่องจากผู้ใดก็ตามที่เคารพภักดีต่ออัลลอฮ์เพียงพระองค์เดียว ย่อมไม่อาจเคารพภักดีต่อพระองค์ได้ เว้นแต่เขาจะยอมรับเสียก่อนว่า พระองค์อัลลอฮ์คือพระผู้อภิบาล ผู้ทรงสร้าง ผู้ทรงครอบครอง และผู้ทรงบริหารจัดการสรรพสิ่งทั้งมวล
ในทำนองเดียวกัน เตาฮีดอัลอุลูฮียะฮ์ยังครอบคลุมถึง เตาฮีดอัลอัสมาอ์ วัศศิฟาต (เตาฮีดด้านพระนามและคุณลักษณะของอัลลอฮ์) ด้วย ; นั่นเป็นเพราะมนุษย์จะไม่เคารพภักดีต่อผู้ใด เว้นแต่เขาจะรู้ว่าผู้นั้นสมควรได้รับการเคารพภักดี อันเนื่องมาจากพระนามและคุณลักษณะอันสมบูรณ์ของพระองค์
ด้วยเหตุนี้ ท่านนบีอิบรอฮีมจึงกล่าวแก่บิดาของท่านว่า :
يَا أَبَتِ لِمَ تَعْبُدُ مَا لَا يَسْمَعُ وَلَا يُبْصِرُ وَلَا يُغْنِي عَنْكَ شَيْئًا
“โอ้พ่อจ๋า เหตุใดคุณพ่อจึงเคารพสักการะสิ่งที่ไม่ได้ยิน ไม่ได้เห็น
และไม่อาจช่วยเหลือคุณพ่อได้แม้แต่น้อย?” (ซูเราะฮ์มัรยัม: 42)
ดังนั้น เตาฮีดอัลอุลูฮียะฮ์ (เตาฮีดด้านการเคารพภักดี) จึงครอบคลุมและรวมเอา เตาฮีดอัรรุบูบียะฮ์ (เตาฮีดด้านการบริหารจัดการ สรรสร้างของอัลลอฮ์) และ เตาฮีดอัลอัสมาอ์ วัศศิฟาต (เตาฮีดด้านพระนามและคุณลักษณะของอัลลอฮ์) ไว้ด้วยกันอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
.
แหล่งที่มา ; จาก “มัจมัวอ์ ฟะตาวา วะร่อซาอิล อิบนิ อุซัยมีน” (2/82)