คำถาม ความแตกต่างระหว่างเต่ฮีดอุลูฮียะฮ์ และเตาฮีดรูบูบียะฮ์คืออะไร และเตาฮีดใดที่พวกมุชรีกีน (คนตั้งภาคี) นั้นยอมรับ ?
คำตอบ : เชคศอและฮ์ อิบนุ เฟาซาน อัลเฟาซาน (ฮะฟิเซาะฮุ้ลลอฮ์) :
เตาฮีดรุบูบียะฮ์ : คือ การให้เอกภาพต่ออัลลอฮ์ ในการกระทำต่างๆที่มีเฉพาะพระองค์ เช่นการสร้าง การให้ริซกี การให้ชีวิต การให้เสียชีวิต การทรงสร้างชั้นฟ้าและแผ่นดิน และสิ่งอื่นๆที่ไม่มีใครสามารถทำได้นอกจากพระองค์เท่านั้น
และนี่คือเตาฮีดที่พวกมุชรีกีนยอมรับและก็ยังไม่ทำให้พวกเขาเข้าอิสลามได้ เพราะมันไม่เพียงพอ
ส่วนเตาฮีดอุลูฮียะฮ์ คือ การให้เอกภาพต่ออัลลอฮ์ด้วยการอิบาดะฮ์เป็นอิบาดะฮ์ (การเคารพภักดี) ที่อัลลอฮ์ทรงบัญญัติให้แก่พวกเขา เช่น การละหมาด การถือศีลอด การทำฮัจญ์ การบริจาคซะกาต และอื่นๆ
เตาฮีดอุลูฮียะฮ์ นี่แหละทำให้บุคคลเข้าสู่อิสลาม และช่วยให้รอดพ้นจากการเป็นกาเฟร (ผู้ปฏิเสธศรัทธา) ส่วนเตาฮีดรูบูบียะฮ์เพียงอย่างเดียวนั้นไม่เพียงพอ เพราะแม้พวกมุชริกจะยอมรับเรื่องนี้ แต่ถ้ายังไม่อิบาดะฮ์ต่ออัลลอฮ์เพียงผู้เดียว พวกเขาก็ยังคงอยู่ในนรก หากเสียชีวิตในสภาพนั้น
ดังที่อัลลอฮ์ทรงกล่าวในอัลกุรอานว่า:
“จงกล่าวเถิดว่า: ใครคือพระเจ้าของฟ้าทั้งเจ็ด และพระเจ้าของบัลลังก์อันยิ่งใหญ่?
“พวกเขาจะกล่าวว่า: อัลลอฮ์”
“จงกล่าวเถิดว่า: พวกเจ้าไม่ยำเกรงกันบ้างหรือ?” (ซูเราะฮ์ อัลมุอ์มินูน 23:86-87)
แม้ว่าพวกเขาจะกล่าวว่า “อัลลอฮ์” แต่ก็ยังไม่พอที่จะทำให้พวกเขาหลุดพ้นจากการเป็นกาเฟร เพราะพวกเขาไม่ได้ศรัทธาและไม่ปฏิบัติตามเตาฮีดอุลูฮียะฮ์
บรรดาร่อซูลทั้งหลาย ได้ถูกส่งมาเพื่อเรียกร้องผู้คนให้ทำเตาฮีดอุลูฮียะฮ์ เพราะเตาฮีดรูบูบียะฮ์นั้นมีอยู่แล้วในหมู่ชนต่างๆ
ดังที่อัลลอฮ์ตรัสว่า: “พวกท่านจงเคารพภักดีอัลลอฮ์เถิด พวกท่านไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากพระองค์ แท้จริงข้าพเจ้ากลัวการลงโทษในวันอันยิ่งใหญ่แก่พวกท่าน” (ซูเราะฮ์ ฮูด 11:13)
แหล่งที่มา; เชคศอและฮ์ อิบนุ เฟาซาน อัลเฟาซาน (ฮะฟิเซาะฮุ้ลลอฮ์)
https://al-fatawa.com/fatwa/103364/بيان-الفرق-بين-توحيد-الالوهية-وتوحيد-الربوبية-الفوزان