คำถาม : การซื้อขายทองคำโดยใช้เช็คที่ถึงกำหนดชำระในขณะทำการซื้อขายนั้น มีข้อตัดสินอย่างไร ทั้งที่พ่อค้าทองบางรายใช้เช็คเพราะเกรงกลัวว่าตนเองและเงินสดจะถูกโจรกรรม?
คำตอบ : เชค มุฮัมมัด อิบนุ ซอและฮ์ อัลอุษัยมีน ร่อฮิม่าฮุ้ลลอฮ์ ได้ตอบว่า :
ไม่อนุญาตให้ใช้เช็คในการซื้อขายทองคำหรือเงิน เพราะเช็คนั้นไม่ถือว่าเป็นการรับมอบจริง ๆ แต่เป็นเพียงเอกสารการโอนสิทธิเท่านั้น หลักฐานก็คือว่า ผู้ที่รับเช็คไปนั้น หากเช็คสูญหาย เขาสามารถกลับไปเรียกร้องจากผู้ที่ออกเช็คให้ได้ แต่ถ้าหากเป็นการรับมอบจริงแล้ว ย่อมไม่สามารถกลับไปเรียกร้องได้
คำอธิบายคือ: หากชายคนหนึ่งซื้อทองคำด้วยเงินสด และผู้ขายได้รับเงินไปแล้วนำเงินนั้นไป แต่เงินเกิดสูญหาย เขาย่อมไม่สามารถกลับไปเรียกร้องจากผู้ซื้อได้ แต่หากเขารับเช็คจากผู้ซื้อ แล้วนำเช็คไปขึ้นเงินที่ธนาคาร และเช็คนั้นสูญหาย เขาสามารถกลับไปเรียกร้องราคาจากผู้ซื้อได้ สิ่งนี้เป็นหลักฐานว่า เช็คนั้นไม่ถือว่าเป็นการรับมอบ
เมื่อไม่ใช่การรับมอบ การซื้อขายจึงไม่ถูกต้อง เพราะท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิว่าซั้ลลัม ได้สั่งให้การซื้อขายทองคำและเงินต้องเป็นแบบ “มือกับมือ” (รับมอบทันที)
ยกเว้นกรณีหนึ่ง: หากเช็คนั้นเป็นเช็คที่ได้รับการรับรองจากธนาคาร และผู้ขายได้ติดต่อกับธนาคารโดยกล่าวว่า “ขอให้เก็บเงินนี้ไว้เป็นเงินฝากของฉัน” กรณีนี้อาจผ่อนผันให้ได้
และอัลลอฮ์ทรงรอบรู้ยิ่ง
แหล่งที่มา ; หนังสือ ฟัตวา อิสลามียะฮ์ เล่มที่ 2 หน้า 360 โดย เชค มุฮัมมัด อิบนุ ซอและฮ์ อัลอุษัยมีน