คำถาม เราจะตอบโต้อย่างไรแก่ผู้ที่กล่าวว่า : หะดิษอาฮาด (أحاديث الآحاد) ¹ ไม่สามารถนำมาใช้เป็นหลักฐานได้ (ในด้านหลักอะกีดะฮ์) ; เพราะหะดิษอาฮาดถูกจัดว่าเป็นสิ่งที่ไม่ชัดเจนในด้านการสืบทอดรายงาน อีกทั้งยังไม่มีความแน่ชัดในด้านหลักฐาน ?
คำตอบ นี่โกหก ! ไม่มีใครพูดอะไรในลักษณะนี้ นอกจากพวกอะฮ์ลุ้ลบิดอะฮ์ (พวกหลงผิด) เท่านั้น เช่น พวกมุอ์ตะซิละฮ์ พวกญะฮ์มียะฮ์ พวกนักปรัชญาและพวกมุตะกัลลิมีน , ส่วนอะฮ์ลุซซุนนะฮ์(ชาวซุนนะฮ์)นั้น พวกเขาไม่เคยกล่าวอะไรทำนองนี้
อะฮ์ลุซซุนนะฮ์จะกล่าวว่า : “หากหะดิษใดก็ตามที่ถูกยืนยันว่าศ่อเฮียะฮ์แล้ว (ถูกต้องตามเงื่อนไขทุกประการ) ก็จำเป็นต้องปฏิบัติตามเนื้อในหะดิษนั้น ๆ และต้องเข้าใจด้วยว่าหะดิษอาฮาดสามารถก่อให้เกิดความรู้ที่มั่นคงได้อย่างเด็ดขาดเช่นกัน (العلم اليقيني) ؛ เพราะถ้าหากเราดำเนินตามวิถีทางที่ว่านี้ (คือแนวทางของอะลุ้ลบิดอะฮ์ที่อ้างว่า หะดิษอาฮาดแม้จะถูกต้อง ก็ไม่สามารถสื่อถึงความรู้แบบมั่นคงชัดเจนได้ โดยไม่อาจนำมาอ้างในเรื่องอะกีดะฮ์ได้) และปฏิเสธหะดิษอาฮาด ; เช่นนั้นก็คงไม่เหลือหะดิษบทใดมาถึงเรา นอกจากหะดิษเพียงแค่ประมาณ 150 ถึง 200 หะดิษโดยเท่านั้น เนื่องจากหะดิษในระดับมุตะวาติร (المتواتر) ² นั้นมีจำนวนน้อยมาก ไม่อาจถึง 200 หะดิษเสียด้วยซ้ำ
ด้วยเหตุนี้ ท่าน อิบนุอับดิลบัร ท่านอิบนุ ฮัซม์ และท่านอิบนุ้ลกอยยิม ต่างก็ได้รายงานอิจมาอ์(มติเอกฉันท์) ว่า หะดิษอาฮาดสามารถก่อให้เกิดความรู้ที่มั่นคงชัดเจนได้ (ความรู้ที่ไร้ข้อสงสัย)
【หลักฐานในเรื่องนี้】
ครั้งเมื่อท่านนบี ﷺ ได้ส่งผู้เรียกร้องเชิญชวนสู่อัลลอฮ์ไปประกาศศาสนายังประเทศเยเมน ท่านส่งใครไปกันหรือ ? คำตอบ ท่านนบี ﷺ ได้ส่งท่านมุอ๊าซ บิน ญะบัล (ร่อฎิยั้ลลอฮุอันฮุ) ไป , เอาล่ะ ท่านมุอ๊าซ ฯลฯ คือคนคนเดียว หรือยี่สิบคน หรือร้อยคนกัน ! คือระดับมุตะวาติรหรือระดับอาฮาดหรือ ! แน่นอนคืออาฮาด (คือคนคนเดียว) , เช่นเดียวกัน ท่านนบี ﷺ ได้ส่งท่านอับดุลลอฮ์ บิน หุซาฟะฮ์ (ร่อฎิยัลลอฮุอันฮุ) ไปยังกษัตริย์กิซรอ (เพื่อเผยแพร่เตาฮีด) และยังส่งบุคคลอื่นไปยังที่ต่าง ๆ ท่านส่งคนคนเดียวเพื่อเผยแผ่เตาฮีดของอัลลอฮ์ , แม้กระทั่งตัวท่านร่อซู้ล ﷺ เอง ท่านก็คือคนคนเดียว , ดังนั้นหากเรายึดตามแนวทางนี้ (แนวทางที่ไม่รับหะดิษอาฮาด) ก็เท่ากับเรากำลังทำลายศาสนบัญญัติทั้งหมดของเราไปโดยปริยาย
แหล่งที่มา ; เชค ดร. อะรอฟาต อิบนุ ฮะซัน อัลมุฮัมมะดีย์ (หะฟิศ่อฮุ้ลลอฮ์) แหละที่มา ; ฟะตาวา ดัรซิ้ลบุยูอ มิน บะลูฆิ้ลมะรอม (คำถาม 54)
¹ หะดิษอาฮาด : คือหะดิษที่มีผู้รายงานเพียงหนึ่งคน หรือสองคน หรือสามคน หรือมากกว่านั้น แต่ไม่ถึงระดับมุตะวาติร , หรือกล่าวคือ ทุกหะดิษที่ไม่ครบเงื่อนไขของการเป็นหะดิษมุตะวาติร – ดู (มัจมัวอ์ อัลฟะตาวา เชค บินบาซ : 25/61)
² หะดิษมุตะวาติร : คือหะดิษที่มีผู้รายงานเป็นจำนวนมาก ซึ่งเป็นไปไม่ได้ที่กลุ่มคนจำนวนมากนี้จะรวมหัวกันโกหก – ดู (ตัยซีร มุศฏ่อละฮ์ อัลหะดิษ : 23)