คำถาม : เป็นที่ทราบกันดีว่า ผู้ป่วยหลังจากเข้ารับการผ่าตัดจะยังคงอยู่ในสภาพถูกวางยาสลบจนกว่าจะฟื้น และหลังจากนั้นก็จะยังคงเจ็บปวดเป็นเวลาหลายชั่วโมง ดังนั้น เขาควรละหมาดก่อนเข้ารับการผ่าตัดแม้ว่าเวลาละหมาดยังไม่มาถึง หรือควรเลื่อนการละหมาดออกไปจนกว่าจะสามารถละหมาดได้อย่างมีสติสัมปชัญญะ แม้จะต้องล่าช้าไปหนึ่งวันหรือมากกว่านั้น ?
คำตอบ : สิ่งที่จำเป็นอันดับแรกคือ แพทย์ควรพิจารณาเรื่องนี้ก่อน หากสามารถเลื่อนการผ่าตัดออกไปจนกว่าจะถึงเวลาละหมาด เช่น เวลาละหมาดซุฮ์ริ ผู้ป่วยก็สามารถละหมาดซุฮ์ริและอัศริรวมกันได้เมื่อเข้าเวลาซุฮ์ริ เช่นเดียวกัน หากเป็นเวลากลางคืน ก็สามารถละหมาดมัฆริบและอิชาอ์รวมกันได้ หากดวงอาทิตย์ตกไปแล้ว(เข้าเวลามัฆริบ)
แต่ถ้าการรักษาจะต้องทำในช่วงสาย (ฎุฮา) และมีความจำเป็นต้องผ่าตัดก่อนเวลาละหมาด ผู้ป่วยถือว่าได้รับการยกเว้น เมื่อเขาฟื้นคืนสติแล้ว ก็ให้เขาชดใช้ละหมาดที่ขาดไป แม้จะผ่านไปหนึ่งวันหรือสองวันก็ตาม เมื่อใดที่เขาฟื้นตัว ก็ให้เขาชดใช้ละหมาดที่ขาดไปตามลำดับ เช่น ซุฮ์ริก่อน แล้วอัศริต่อไป และละหมาดอื่น ๆ ตามลำดับ
ดังที่ท่านนบีมุฮัมมัด ﷺ กล่าวว่า:
“ผู้ใดที่นอนหลับพลาดละหมาดไป หรือหลงลืมละหมาด ก็จงละหมาดเมื่อเขานึกขึ้นได้ เพราะไม่มีการชดใช้ใดสำหรับมัน นอกจากการละหมาดเมื่อระลึกได้เท่านั้น”
(บันทึกโดยอัลบุคอรีและมุสลิม)
ส่วนการหมดสติเนื่องจากอาการป่วยหรือการรักษานั้น มีสถานะเช่นเดียวกับการนอนหลับ หากไม่ยาวนานเกินไป แต่ถ้าหมดสตินานเกินสามวัน ก็ไม่จำเป็นต้องชดใช้ละหมาด เพราะถือว่าอยู่ในสถานะเหมือนกับผู้ไร้สติ (เช่นคนวิกลจริต) จนกว่าจะฟื้นคืนสติ เมื่อฟื้นแล้วจึงเริ่มละหมาดใหม่อีกครั้ง
ดังที่ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า:
“ปากกา (ที่บันทึกความดี-ความชั่ว) จะถูกยกออกจากสามจำพวก : จากผู้ที่หลับจนกว่าจะตื่น จากเด็กจนกว่าจะบรรลุนิติภาวะ และจากผู้วิกลจริตจนกว่าจะมีสติ”
และท่านนบี ﷺ ไม่ได้กล่าวถึงการชดใช้ละหมาดสำหรับเด็กและผู้วิกลจริต แต่มีหลักฐานชัดเจนเกี่ยวกับการชดใช้ละหมาดสำหรับผู้ที่นอนหลับหรือลืมเท่านั้น
และอัลลอฮ์คือผู้ทรงประทานความสำเร็จ
แหล่งที่มา ; หนังสือ “ฟะตาวา อัตฎิบ วัลมัรฎอ” ฟัตวาโดย เชคอับดุลอะซีซ อิบนุบาซ ร่อฮิมะฮุ้ลลอฮ์ หน้าที่ 57-58